بیایید روراست باشیم؛ وقتی یک منبع انرژی هم ارزان‌تر باشد، هم امنیت بالاتری داشته باشد و هم پاک‌تر باشد، طبیعی است که اقتصاد دنیا بخواهد سمت‌وسوی خودش را به آن سمت کج کند. این دقیقاً همان ایده‌ای است که در گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) درباره موج جهانی برقی‌سازی مطرح شده است. فاتح بیرول، رئیس این آژانس، چندی پیش در سازمان ملل از هم‌پوشانی جالب سه هدف کلیدی یعنی هزینه، امنیت و محیط‌زیست صحبت کرد؛ اتفاقی که سال‌ها به خاطر بحران‌های سوختی و قیمت‌های سرسام‌آور انرژی کمتر رخ داده بود.
بیایید اول نگاهی به اعداد بیندازیم تا بهتر متوجه ماجرا شویم. با ۱۰۰ دلار بنزین، یک ماشین بنزینی معمولی حدود ۸۶۲ مایل راه می‌رود، اما با همین ۱۰۰ دلار برق، یک خودروی برقی می‌تواند ۲۳۱۰ مایل را طی کند! یعنی ماشین‌های برقی تقریباً سه برابر بیشتر راه می‌روند. داستان برای سیستم‌های گرمایشی خانگی هم به همین شکل است و پمپ‌های حرارتی حدود ۴۰ درصد بهینه‌تر از دیگ‌های گازسوز عمل می‌کنند.
nn
طبق آمارهای IEA، سهم مصرف برق از کل انرژی مصرفی نهایی دنیا از ۱۶.۷ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۲۳.۴ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است. چین بیشترین تغییر را داشته و آمریکای شمالی سهم کمتری را ثبت کرده است.
اما آیا برقی‌سازی همه‌چیز به این راحتی‌هاست؟
محققان سیستم‌های انرژی معتقدند قضیه به این سادگی‌ها هم نیست. دیوید ویکتور، استاد دانشگاه کالیفرنیا، این وضعیت را شبیه به تست روان‌شناسی «رورشاخ» می‌داند؛ یعنی هرکس از زاویه دید خودش به قضیه نگاه می‌کند. با اینکه هم‌پوشانی اهداف انرژی جذاب به نظر می‌رسد، اما موانع زیادی سر راه قرار دارد.
برای مثال، کامیون‌های سنگین، حمل‌ونقل دریایی و هواپیماها قرار نیست به این زودی‌ها برقی شوند. موانع تجاری و سیاسی هم نقش پررنگی دارند. خیلی از سیاست‌مداران و صنایع سنتی ترجیح می‌دهند برای حفظ سود خودشان، جلوی سرعت این تغییرات را بگیرند و همچنان به سوخت‌های فسیلی مثل زغال‌سنگ، نفت و گاز بچسبند.
چالش‌های بزرگ برای کشورهای درحال‌توسعه
کنت مدلاک از دانشگاه رایس می‌گوید هزینه‌های اولیه ساخت زیرساخت‌های جدید بسیار بالا است. درست است که انرژی‌های بادی و خورشیدی هزینه نگهداری پایینی دارند، اما راه‌اندازی اولیه آن‌ها خرج زیادی روی دست دولت‌ها می‌گذارد.
چوکس اوکереکه، استاد دانشگاه بریستول، تأکید می‌کند که گاهی اوقات در تب‌وتاب خوش‌بینی، شرایط واقعی کشورهای درحال‌توسعه مثل نیجریه را نادیده می‌گیریم. در این کشورها، استفاده از سوخت‌های فسیلی آلاینده به دلیل هزینه‌های پایین‌تر زیرساختی در کوتاه‌مدت، از نظر اقتصادی منطقی‌تر به نظر می رسد. اگر قرار باشد این کشورها هم وارد مسیر گذار انرژی شوند، کشورهای ثروتمند جهان باید به آن‌ها کمک مالی و فنی برسانند.
در نهایت، هدف‌گذاری جدید سازمان ملل رسیدن به سهم ۳۵ درصدی برقی‌سازی تا سال ۲۰۳۵ است. برقی‌سازی و کربن‌زدایی دست‌دردست هم حرکت می‌کنند و تغییر دادن کل زیرساخت‌های جهانی از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های پاک بدون چالش نخواهد بود، اما این مسیر با تمام سختی‌ها، ارزش تلاش کردن را دارد.
