یادتونه سال‌ها پیش اوبونتو یه رویای بزرگ به اسم همگرایی یا همون convergence داشت؟ یعنی اینکه یه سیستم‌عامل واحد روی دسکتاپ، تبلت و گوشی موبایل کار کنه و اپلیکیشن‌ها بتونن خودشون رو با هر سایز صفحه‌نمایشی تطبیق بدن. شرکت Canonical کلی روی این قضیه سرمایه‌گذاری کرد اما در نهایت سال ۲۰۱۷ بی‌خیالش شد. حالا یه پروژه جدید به اسم Luma اومده تا دقیقا همین هدف بزرگ رو دوباره زنده کنه و یه بار دیگه شانس خودش رو امتحان کنه.
البته پروژه هنوز در مراحل اولیه خودشه و فعلاً فقط نسخه دسکتاپش برای دانلود آماده شده، اما برنامه‌ها و ایده‌های تیم سازنده‌اش خیلی فراتر از یه توزیع معمولی لینوکس هست. بنیان‌گذار این پروژه یعنی Nick همراه با یه تیم کوچک، بدون هیچ سهامدار یا سرمایه‌گذاری داره کار رو جلو می‌بره و تمام تصمیمات مهم رو خودشون می‌گیرن.
وقتی این سیستم رو تست کردم، دیدم که روی پایه Fedora 44 و یک نسخه به‌روز از Linux kernel سوار شده، اما تیم سازنده میگه اون‌قدر تغییرات عمیق توی ساختار سیستم ایجاد کردن که دیگه نمیشه بهش گفت یه توزیع معمولی.
🚧
البته یادتون باشه این سیستم فعلاً در مرحله پیش‌نمایشه و اصلا نباید ازش برای کارهای روزمره یا سرورهای حساس استفاده کنید چون هنوز پایداری کامل رو نداره.
نگاهی کلی به سیستم‌عامل Luma ⭐
محیط دسکتاپ این سیستم Prairie نام داره و سازندگانش اون رو یک hard fork اساسی از GNOME می‌دونن. هدفشون اینه که ظاهر پنجره‌ها، فونت‌ها و اپلیکیشن‌ها کاملاً یکدست و هماهنگ باشه. اپلیکیشن‌ها با استفاده از ابزارهایی مثل GTK و Libadwaita توسعه پیدا کردن و تیم Luma ابزار توسعه LumaUI رو هم در اختیار بقیه برنامه‌نویسان گذاشته تا نرم‌افزارهای دیگهم توی این محیط احساس غریبگی نکنن.
این سیستم‌عامل با کلی اپلیکیشن پیش‌فرض جذاب عرضه میشه؛ مثلاً Depot به عنوان اپ‌استور، Viola به عنوان مرورگر وب، Charlie برای ایمیل، و Tide برای پخش موزیک در نظر گرفته شدن. در کنار این‌ها، ابزارهای آشنایی مثل Filer، Notes و Photos هم حضور دارن.
اگر به سراغ مجموعه Creative Collection برید، ابزارهای حرفه‌ای مثل Canvas برای طراحی، Focus برای ویرایش عکس‌های RAW، و Write برای اسناد متنی در اختیارتون قرار می‌گیره. همچنین دستیار هوش مصنوعی داخلی سیستم به اسم Ari جوری طراحی شده که با مدل‌های محلی کار کنه تا حریم خصوصی و اطلاعات شما روی سخت‌افزار خودتون باقی بمونه.
از نظر نصب پکیج‌ها هیچ مشکلی ندارید؛ من توزیع رو با کمک ابزارهای DNF5، Flatpak و Snap تست کردم و هر سه بدون نقص کار کردن. ابزار Valet هم مدیریت فایل‌های AppImage، DEB، EXE و حتی APK رو بر عهده داره تا نرم‌افزارهای ویندوز و اندروید در کنار برنامه‌های بومی لینوکس اجرا بشن.
بخش پشتیبانی از اندروید هم با کمک یک زیرسیستم اختیاری بر پایه Waydroid پیاده‌سازی شده. چون هدف نهایی اینه که Luma روی گوشی، تبلت و دسکتاپ یک تجربه واحد باشه، برنامه‌ها به طور خودکار اندازه صفحه و نحوه تعامل با لمس یا ماوس رو تنظیم می‌کنن.
حتی برای گوشی‌های هوشمند!
تیم Luma جدی‌تر از این حرف‌هاست و می‌خواهد این سیستم‌عامل رو روی گوشی‌های هوشمند هم بیاره. فعلاً گوشی‌های Fairphone 6 و خانواده Google Pixel 9 به عنوان هدف‌های اصلی اعلام شدن و قرار0 دستگاه‌های بیشتری هم پشتیبانی بشن.
همین حالا تستش کنید
اگر کنجکاو شدید که این سیستم رو امتحان کنید، سایت رسمی Luma یک نسخه nightly ISO با حجم حدود ۷.۲ گیگابایت رو برای معماری x86_64 پیشنهاد میده. حداقل سخت‌افزار مورد نیاز شامل یک پردازنده ۶۴ بیتی اینتل یا ای‌ام‌دی با دو هسته و فرکانس ۲ گیگاهرتز، ۴ گیگابایت رم و ۴۰ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی (ترجیحاً SSD) میشه.
