یادتان هست چند سال پیش همه‌جا صحبت از CutefishOS بود؟ همان سیستم‌عامل خوش‌راب و لعابی که شبیه مک‌بوک بود ولی ناگهان ناپدید شد؟ خبر خوب این است که این پروژه دوباره برگشته، آن هم با چه دست‌فرمانی! سازنده اصلی این پروژه یعنی Reion Wong دست به کار شده و کل دسکتاپ را این بار با کمک مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته یعنی Fable 5.1 و Opus 5.5 از صفر بازنویسی کرده است. ماجرا این است که او بخش عمده‌ای از کار را با دادن پرامپت به هوش مصنوعی جلو برده و نتیجه کار واقعاً شگفت‌انگیز از آب درآمده است.
آیا واقعاً همeth چیز از صفر ساخته شده؟
اولین نگاه به دسکتاپ جدید Cutefish، بازسازی شده از صفر و کاملاً مستقل. تک‌تک خطوط کد با Fable 5.1 و Opus 5.5 نوشته شده‌اند.
Wayland compositor اختصاصی خودمان. لایه گرافیکی اختصاصی خودمان. اپلیکیشن‌های سیستمی کاملاً جدید.
و برنامه‌ها در یک چشم به هم زدن باز می‌شوند. pic.twitter.com/iqppJqpmlL
— CutefishOS (@cutefishos) October 18, 2026
اگر ویدئوی دموی منتشر شده را ببینید، متوجه می‌شوید که ظاهر و احساس کاربری آن همچنان شباهت زیادی به مک‌اوس دارد؛ یک نوار بالایی که Control Center، پنل Notification Center و ابزارک‌های وضعیت را در خودش جا داده است. در Control Center دکمه‌های سریع برای وای‌فای، بلوتوث، حالت تاریک، مزاحم نشوید، دوربین و میکروفون به همراه کنترل‌های مدیا و اسلایدرهای روشنایی و صدا قرار دارند.
یک Dock قابل تنظیم هم داریم که می‌توانید آن را پایین، چپ یا راست صفحه بگذارید و حتی افکت شیشه‌ای یا اندازه‌اش را دستکاری کنید. حالت‌های مختلفی مثل نمایش همیشه، مخفی شدن خودکار و حالت هوشمند هم برایش در نظر گرفته شده است.
مشابه چیزی که در GNOME می‌بینیم، حالت Overview در دسکتاپ Cutefish پنجره‌های باز را به صورت شبکه‌ای جلویتان می‌آورد تا بتوانید Workspace های جدید (یا همان Desks که خود پروژه صدا می‌زند) را از طریق یک دکمه راحت در بالا اضافه کنید.
اپلیکیشن‌های پیش‌فرض شامل فایل منیجر، Terminal، تقویم، مانیتور سیستم، ویرایشگر متن، ویدیو پلیر، ابزار اسکرین‌شات و نمایشگر تصویر هستند که مشخص است اختصاصاً برای این دسکتاپ جدید توسعه پیدا کرده‌اند. البته برنامه‌هایی مثل کروم، فایرفاکس، KeePassXC، Ghostty و LibreOffice هم در لانچر دیده می‌شوند.
نکته جالب اینجاست که سازنده پروژه تأکید می‌کند کل دسکتاپ به همراه اپلیکیشن‌های سیستمی از صفر نوشته شده‌اند، سرعت اجرای برنامه‌ها فوق‌العاده بالاست و حتی compositor و لایه گرافیکی هم اختصاصی خودشان است. وقتی هم از او پرسیدند که آیا این دسکتاپ بر پایه GTK ساخته شده، واضح گفت که هیچ ربطی به Qt یا GTK ندارد!
نگاهی به گذشته CutefishOS
پروژه CutefishOS اولین بار در سال ۲۰۲۱ به عنوان یک توزیع بتا بر پایه دبیان ۱۱ و با دسکتاپی الهام گرفته از مک‌اوس به نام CutefishDE معرفی شد. اما در سال ۲۰۲۲ سایتش از دسترس خارج شد و توسعه‌اش متوقف گردید. حالا بعد از مدت‌ها سکوت، با این آپدیت هوش مصنوعی‌محور، دوباره سر و صدا به پا کرده است.
اگر می‌پرسید کِی می‌توانید این دسکتاپ جذاب را تست کنید، باید بگوییم که هنوز هیچ تاریخ عرضه رسمی اعلام نشده است و باید صبر کنید. کدهای این پروژه در صفحه GitHub آن دنبال می‌شود و باید منتظر ماند و دید کی نسخه قابل تست منتشر می‌شود.
