اگر کارت گرافیک قدیمی AMD دارید و فکر می‌کنید دیگر به درد لینوکس و بازی نمی‌خورد، سخت در اشتباهید! شرکت Valve دوباره دست به کار شده و یکی از توسعه‌دهندگانش بانفوذترین تغییرات را روی کارت‌های گرافیک ده سال پیش پیاده کرده است.
ماجرا از این قرار است که تیمور کریستوف (Timur Kristóf)، یکی از نوابغ تیم گرافیک لینوکس در شرکت Valve، طی یک سال گذشته توانسته با تغییرات شگفت‌انگیز روی kernel driver مربوط به AMDGPU، جان تازه‌ای به کارت‌های گرافیک قدیمی (نسل GCN 1.0 و 1.1) ببخشد. این یعنی حالا می‌توانید روی سخت‌افزارهای یک دهه پیش هم بازی کنید و از لینوکس نهایت لذت را ببرید.
معجزه‌ای به نام انتقال از درایور قدیمی به AMDGPU مدرن
خیلی‌ها تیمور را به خاطر یک کار بزرگ قهرمان خود می‌دانند؛ او کارت‌های گرافیک و APUهای قدیمی AMD را از درایور قدیمی و کند Radeon خلاص کرد و به دنیای مدرن AMDGPU آورد. این جابجایی بزرگ باعث شد تا کاربران بتوانند از قدرت RADV Vulkan driver استفاده کنند، کارایی سیستم به شدت بالا برود و کلی امکانات جدید باز شود.
البته کار به همین سادگی‌ها هم نبوده! تیمور مجبور شد کلی باگ و مشکل عجیب‌وغریب در بخش مدیریت مصرف برق و کدهای مربوط به نمایش تصویر (Display) در این کارت‌های قدیمی دست‌وپنجه نرم کند. او حتی قابلیت soft reset را هم به این کارت‌ها اضافه کرد تا ثابت کند سخت‌افزارهای قدیمی هنوز هم می‌توانند در دنیای بازی‌های لینوکسی سال ۲۰۲۶ حرفی برای گفتن داشته باشند.
اگر می‌خواهید بدانید این تغییرات چقدر روی سرعت سیستم تأثیر داشته، کافی است بدانید که انتقال این کارت‌ها به AMDGPU قبلاً جهش چشمگیر حدود ۳۰ درصدی در کارایی ایجاد کرده بود!
چرا این خبر برای لینوکس‌بازها مهم است؟
از آنجا که خود شرکت AMD سال‌هاست بودجه و زمان زیادی صرف آپدیت کردن این کارت‌های عتیقه نمی‌کند، تیمور و تیم Valve مردانه پای کار ایستادند تا کسانی که سیستم‌های قوی ندارند هم بتوانند تجربه روانی از لینوکس داشته باشند.
اگر دوست دارید جزئیات بیشتری درباره این تلاش‌ها بدانید، تیمور در کنفرانس XDC2026 مفصل درباره این چالش‌ها صحبت کرده است. می‌توانید فایل PDF اسلایدهای ارائه‌ی او را ببینید و با دنیای توسعه‌ی kernel driverهای متن‌باز بیشتر آشنا شوید.
