ابر غولپیکر ۱۶۰۰ کیلومتری مریخ؛ کشفی عجیب که فیزیک جدیدی را رو میکند!

تا حالا به این فکر کردید که توی مریخ چه اتفاقات عجیبی داره میافته؟ دانشمندان تازگیها یه ابر غولپیکر ۱۰۰۰ مایلی (حدود ۱۶۰۰ کیلومتر) رو بالای یکی از آتشفشانهای مریخ پیدا کردن که کاملاً دنیای فیزیک رو شوکه کرده! این ابر عجیب جوری تشکیل میشه که توی زمین اصلاً نمونهاش رو نداریم و میتونه رازهای تازهای رو از سیاره سرخ برملا کنه.
بیرید خودمونی بگیم قضیه چیه؛ روی زمین ابرها وقتی شکل میگیرن که بخار آب دور ذرات گرد و غبار یا نمک جمع بشه و قطره یا کریستال یخ بسازه. اما این مطالعه جدید نشون میده که این ابر مریخی (که بهش AMEC میگن) با یه روش کاملاً متفاوت به اسم homogeneous nucleation تشکیل میشه. توی این روش، بخار بدون نیاز به هیچ ذره یا زبالهای، مستقیم تبدیل به کریستال یخ میشه!
ماجرای شکلگیری این ابر عجیب توی مریخ چیه؟
محقق این پروژه خیلی ساده قضیه رو اینجوری توصیف میکنه: «این دقیقاً مثل این میمونه که قطرات بخار بهجای نشستن روی شیشه پنجره، همینطوری وسط اتاق معلق بشن و ظاهر بشن!» خیلی غیرمنتظره و عجیبه، مگه نه؟
البته این مدل تشکیل شدن، شرایط فوقالعاده خاصی میخواد. مثلاً باید دمای هوا توی ۱۰ دقیقه یهو ۳۰ درجه سلسیوس افت کنه و رطوبت نسبی هم به شدت بالا بره. این وسط، نقش آتشفشان غولپیکر Arsia Mons هم خیلی حیاتیه. وقتی جریان باد به این آتشفشان غولپیکر ۶۵ هزار فوتی برخورد میکنه، یه موج قدرتمند راه میندازه که هوای مرطوب رو توی چند دقیقه تا لایههای بالای جو پرتاب میکنه.
چرا این کشف برای دنیای علم اینقدر مهمه؟
دانشمندان همیشه حدس میزدن که شاید یه همچین پدیدهای توی جو بالایی سیارههای دیگه مثل زهره یا حتی خود زمین هم اتفاق بیفته، اما تا حالا هیچوقت کسی نتونسته بود توی واقعیت ببینتش. دلیلش هم کاملاً مشخصه؛ رطوبت هوای مورد نیاز برای این پدیده، بیشتر از ۱۰۰ هزار بار از هر مقداری که تا حالا روی زمین اندازهگیری شده، بیشتره!
قبل از این مدلسازیها، حتی کسی نمیدونست که این سطح از رطوبت اصلاً روی مریخ وجود داره یا نه. حالا با این شبیهسازیها و رصدها، یک قدم بزرگ توی شناخت جو مریخ برداشتیم و دنیای علم منتظر کشفهای خفنتر و عجیبتریه.




